Lerarentekorten zijn een bekend fenomeen in westerse onderwijssystemen, waaronder in Nederland en Vlaanderen. In de Verenigde Staten neemt deze problematiek echter alarmerende vormen aan. Hoewel landelijke statistieken een schijnbaar evenwicht tonen tussen de totale vraag naar en het totale aanbod van leerkrachten, blijkt de praktijk in Amerikaanse klaslokalen aanzienlijker weerbarstiger. Naar schatting staan er landelijk 425.000 onderwijsbanen vacant of worden ze ingevuld door personeel dat niet over de juiste kwalificaties beschikt. Dat komt neer op ongeveer één op de acht docentenposities in het gehele land.
- Ongeveer 425.000 Amerikaanse docentenposities staan vacant of worden bezet door onbevoegd personeel.
- In 48 Amerikaanse staten is er een ernstig tekort aan leerkrachten in het speciaal onderwijs.
- Negentig procent van de vraag naar nieuwe docenten wordt veroorzaakt door uitstroom gedurende de loopbaan.
- Initiatieven in onder meer Michigan en New Mexico laten zien dat vroegtijdige praktijkervaring en lokale werving werken.
Landelijke gemiddelden verhullen diepe regionale verschillen
De gedachte dat er landelijk voldoende leraren zouden zijn, wordt gevoed door recente berichten over ontslagrondes bij scholen. Deze bezuinigingen worden echter primair veroorzaakt door dalende leerlingenaantallen, het aflopen van coronasteun en budgettaire tekorten in districten, en niet door een overschot aan gediplomeerde leerkrachten. Zelfs wanneer scholen snijden in het aantal arbeidsplaatsen, blijft de zoektocht naar bevoegde krachten voor specifieke vakken uitermate lastig.
De verdeling van het lerarentekort is uiterst ongelijkmatig over regio’s en vakgebieden.
In maar liefst 48 Amerikaanse staten meldt men aanzienlijke tekorten in het speciaal onderwijs, waar vacatures dubbel zo vaak voorkomen als bij andere vakken. Ook de sociaal-economische situatie van een regio speelt een doorslaggevende rol. Een analyse van het Center for Tax and Budget Accountability laat zien dat in de staat Illinois het aantal vacatures in de rijkste districten sinds 2023 met 31 procent is gedaald. In de armste districten bedroeg die daling slechts 5 procent, terwijl bij de openbare scholen in Chicago het aantal onvervulde posities juist met 21 procent steeg.
Kwaliteitseisen verlagen verergert het probleem
Wanneer een onderwijsdistrict vacatures niet opgevuld krijgt, ontstaat de neiging om de toelatingseisen te verlagen. Veel scholen zetten noodgedwongen krachten in met een tijdelijke vergunning of personen zonder enige onderwijsachtergrond. Deze leerkrachten komen vaak terecht voor de klassen die de meeste ondersteuning nodig hebben.
Volgens cijfers van het Learning Policy Institute verlaten onbevoegde of voorlopig gelicentieerde docenten het onderwijs weer sneller dan gekwalificeerde collega’s. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel van instabiliteit die juist de scholen treft die toch al moeite hebben om personeel aan te trekken. Het probleem ligt bovendien niet hoofdzakelijk bij pensioenen: negentig procent van de vraag naar docenten ontstaat door tussentijdse uitstroom, waarbij twee derde van de vertrekkers stopt vanwege verslechterde werkomstandigheden, een lagere aanzien van het beroep en de hoge werkdruk.
Gerichte werving en begeleiding bieden uitkomst
Enkele Amerikaanse staten en districten bewijzen dat een structurele aanpak van het personeelstekort wel degelijk mogelijk is.
In Hatch, in de staat New Mexico — waar 36 procent van alle onderwijsvacatures in het speciaal onderwijs valt — richtte Maria Gomez, een oud-leerling van de Hatch Valley High School, zich specifiek op de werving van lokale jongeren. Door oud-leerlingen te stimuleren om het onderwijs in te gaan en terug te keren naar hun eigen gemeenschap, ontstaat er meer binding. Onderzoek toont aan dat leerlingen beter presteren wanneer een docent dezelfde achtergrond deelt, en docenten met wortels in de regio blijven vaker behouden voor de school.
Daarnaast blijkt het opbouwen van praktijkervaring tijdens de studie cruciaal. De staat Michigan verplicht aspirant-leraren sinds 2018 om minimaal 600 uur klinische praktijkervaring op te doen gedurende hun opleiding. Michigan certificeert inmiddels meer leerkrachten dan op enig ander moment in het afgelopen decennium. Tot slot blijkt ook intensieve begeleiding effectief: in Aurora, Illinois, wist een programma waarbij startende docenten in cohorten werden geplaatst en gekoppeld aan mentoren zoals onderwijscoach Josh Payne, het verloop drastisch te beperken.
Wat denkt u dat de beste aanpak is om het docentenberoep aantrekkelijk te houden voor nieuwe generaties? Deel uw mening hieronder.
