De voormalige Amerikaanse topadviseur Anthony Fauci heeft tijdens een verhoor in de Amerikaanse Senaat geweigerd om inhoudelijke vragen te beantwoorden over de oorsprong van het coronavirus. Meer dan honderd keer deed hij een beroep op het Vijfde Amendement van de Amerikaanse grondwet, dat burgers het recht geeft te zwijgen om zelfbeschuldiging te voorkomen. Fauci beschuldigde de Republikeinse commissievoorzitter Rand Paul ervan een politieke hetze te voeren om hem alsnog te vervolgen. De zitting verliep grimmig, mede omdat Fauci recent een alomvattende presidentiële gratie ontving van voormalig president Joe Biden.
- Anthony Fauci riep ruim honderd keer zijn grondwettelijke zwijgrecht in tijdens een Senaatsverhoor.
- Republikeinse senatoren bestrijden dat het zwijgrecht geldt voor iemand die al presidentiële gratie heeft gekregen.
- Fauci weigerde vragen te beantwoorden over subsidies aan het lab in Wuhan en contacten met inlichtingendiensten.
Senaatszitting ontaardt in juridische scherprechterij
Tijdens de hoorzitting van de Senaatscommissie voor Binnenlandse Veiligheid liet Fauci vrijwel alle inhoudelijke kwesties onbeantwoord. Hij weigerde in te gaan op de financiering van de National Institutes of Health (NIH) voor coronavirusonderzoek aan het Wuhan Institute of Virology, en of dit zogeheten ‘gain-of-function’-onderzoek betrof. Ook vragen over mogelijke geldoverdrachten tussen de CIA en het NIH, omstreden experimenten met vogelgriep bij fretten van de Nederlandse onderzoeker Ron Fouchier, en onderzoeken naar het apenpokkenvirus in Fort Detrick liet hij links liggen.
Fauci haalde in zijn openingsverklaring fel uit naar commissievoorzitter Rand Paul. Hij beschuldigde de senator van een “dwangmatige obsessie” om hem achter de tralies te krijgen en wees op het feit dat Paul kort voor het verhoor meer dan duizend pagina’s uit Fauci’s persoonlijke dagboek openbaar had gemaakt. De spanningen liepen zo hoog op dat Paul Fauci’s advocaat, David Schertler, uit de zaal liet verwijderen nadat deze herhaaldelijk sprak zonder dat hem het woord was verleend.
Spanning rondom reikwijdte van presidentiële gratie
In de laatste uren van zijn presidentschap verleende Joe Biden aan Fauci een preventieve en onvoorwaardelijke gratie. Deze geldt voor alle eventuele strafbare feiten die verband houden met zijn functie als NIAID-directeur en zijn rol in de pandemiebestrijding tussen 1 januari 2014 en 19 januari 2025. Juridisch beschermt zo’n gratie een betrokkene tegen federale vervolging over daden uit dat specifieke tijdvak.
De presidentiële kwijtschelding biedt echter geen dekking voor verklaringen die Fauci nu aflegt, waardoor het risico op een aanklacht wegens meineed of het afleggen van valse verklaringen onder eed overeind blijft.
Republikeinse senatoren bestrijden de juridische basis van Fauci’s zwijgrecht. Senator Josh Hawley verwees naar het Hooggerechtshof-precedent Brown v. Walker uit 1896 en stelde dat een gegratieerde getuige geen rechten ontleent aan het Vijfde Amendement, omdat strafrechtelijke vervolging voor het verleden uitgesloten is. Voor het parlementaire proces betekent dit dat de commissie moet bepalen of een burger met een pardon het recht behoudt om te zwijgen als er nieuw risico op meineed ontstaat.
Mogelijke stappen voor minachting van het Congres
Commissievoorzitter Rand Paul beraadt zich op vervolgstappen, waaronder een mogelijke procedure wegens minachting van het Congres (‘contempt of Congress’). Dat zou testen of een presidentiële gratie een getuige mag beschermen die weigert mee te werken aan een wettelijk bevel van het parlement.
Amerikaanse inlichtingendiensten zoals de CIA, FBI en het Department of Energy schatten een lab-oorsprong van covid-19 inmiddels in als “waarschijnlijker dan niet”. Hoewel een Republikeinse subcommissie in het Huis van Afgevaardigden in 2024 geen direct bewijs vond dat Fauci onrechtmatig heeft gehandeld, blijft de politieke druk op het dossier hoog.
Vindt u dat iemand met presidentiële gratie verplicht zou moeten worden om te getuigen voor het parlement? Deel uw standpunt in de reacties.
