Het Israëlische leger zal zich pas uit de Gazastrook terugtrekken nadat Hamas volledig is ontwapend onder supervisie van een Amerikaanse generaal. Die harde voorwaarde zijn de Amerikaanse Midden-Oosten-gezant Jared Kushner en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu maandag overeengekomen tijdens overleg in Jeruzalem. De afspraak vervangt eerdere diplomatieke voorstellen waarin een gefaseerde terugtrekking gelijk op zou gaan met de wapenoverdracht. Zolang de ontwapening niet volledig is voltooid, staat Israël geen wederopbouw toe in het gebied en behoudt het land naar eigen zeggen het recht om militair op te treden zodra er sprake is van een dreiging.
- Israël en de VS spreken af dat Israëlische troepen pas wijken als Hamas al zijn wapens inlevert.
- Een Amerikaanse generaal krijgt het toezicht op het vernietigen van het wapenarsenaal van Hamas.
- Hamas sprak een dag eerder met de VS in Egypte en eiste juist een voorafgaande Israëlische terugtrekking.
Diplomatiek overleg in Egypte ging vooraf aan akkoord in Jeruzalem
De overeenstemming tussen Kushner en Netanyahu volgt op zeldzame, directe gesprekken die de Amerikaanse delegatie een dag eerder voerde met de politieke leiding van Hamas in Egypte. In de kustplaats El-Alamein en in Caïro sprak Kushner, vergezeld door onder meer de Britse oud-premier Tony Blair en vertegenwoordigers van de ‘Board of Peace’, met Hamas-leider Khalil al-Hayya en regionale bemiddelaars uit Egypte, Qatar en Turkije.
Tijdens die bijeenkomst drong de Amerikaanse afgevaardigde aan op concrete en verifieerbare stappen om Gaza permanent te ontwapenen en te zorgen dat Hamas geen rol meer speelt in het toekomstige bestuur van het gebied. Hamas gaf op zijn beurt aan vast te houden aan het eerder overeengekomen Midden-Oostenplan en riep de bemiddelaars op om druk uit te oefenen op Israël om de roadmap goed te keuren.
De nieuwe afspraak doorkruist de eerdere plannen waarin de ontruiming door Israël en de wapenoverdracht door Hamas gelijktijdig zouden verlopen.
Nieuwe voorwaarden vergroten diplomatieke patstelling
Het besluit om volledige ontwapening als een voorafgaande eis te stellen, heeft grote gevolgen voor de haalbaarheid van een duurzaam stakings-het-vuren. Dit betekent in de praktijk dat het initiatief volledig bij Hamas komt te liggen, terwijl de beweging steeds heeft gesteld dat een Israëlische terugtrekking en een einde aan de bombardementen randvoorwaarden zijn om de wapens over te dragen aan een nieuw interim-bestuur.
Volgens de gemaakte afspraken moet de Amerikaanse generaal Jasper Jeffers, beoogd commandant van een toekomstige internationale stabilisatiemacht, de inzameling en vernietiging van de wapens gaan controleren. Omdat Israël momenteel ruim 60 tot 70 procent van het grondgebied in Gaza bezet houdt, dreigt het onderhandelingsproces door deze koerswijziging vast te lopen.
Regionale reacties en verharding aan het front
De starre houding van Israël leidt tot grote internationale wrevel. Acht islamitische en Arabische landen — waaronder de bemiddelaars Egypte, Qatar en Turkije, maar ook Jordanië, Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Pakistan en Indonesië — hebben in een gezamenlijke verklaring Israël beschuldigd van het bewust blokkeren van de vrede. De regeringspartij Likud van Netanyahu reageerde fel door te stellen dat de Arabische landen de premier proberen te beschadigen met het oog op de Israëlische verkiezingen van 27 oktober.
Ondertussen verhardt het strijdtoneel en de retoriek aan beide kanten. Terwijl de Israëlische luchtmacht opnieuw aanvallen uitvoerde op doelen in onder meer Khan Younis en het vluchtelingenkamp Nuseirat, zorgde de Israëlische minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir voor beroering door openlijk te pleiten voor het nachtelijk liquideren van tientallen Palestijnen in Gaza. De Iraanse vice-minister van Buitenlandse Zaken veroordeelde de uitspraken scherp en noemde ze bewijsmateriaal voor een toekomstig tribunaal.
