Wie biologisch jonger is dan de kalenderleeftijd aangeeft, blijkt niet alleen minder risico te lopen op hart- en vaatziekten, maar valt mogelijk ook sneller af. Dat stellen onderzoekers onder leiding van Steve Horvath van de Universiteit van Californië (Los Angeles) en Robin Mesnage van King’s College London. In een klinische studie onderzochten zij 32 gezonde deelnemers tussen de 25 en 72 jaar die twaalf dagen lang een streng medisch gecontroleerd vastenschema volgden. Het onderzoek toont aan dat mensen met een lagere biologische leeftijd meer gewicht verloren dan deelnemers die biologisch ouder waren geclassificeerd.
- Deelnemers met een jongere biologische leeftijd verloren tijdens een streng vastenexperiment meer gewicht.
- Het experiment duurde twaalf dagen onder strikte medische begeleiding met hooguit 250 calorieën per dag.
- Onderzoekers vermoeden dat een biologisch jonger lichaam sneller overschakelt op vetverbranding.
Streng vastenprogramma vereist medische begeleiding
“Dit is absoluut niets om thuis uit te proberen”, benadrukt onderzoeksleider Steve Horvath nadrukkelijk. “Het ging om een medisch begeleid programma in een gespecialiseerde kliniek, met voortdurende klinische controle.” De 32 deelnemers kregen twaalf dagen achtereen slechts 200 tot 250 calorieën per dag binnen via vruchtensappen, groentebouillons en honing. Dit consumeerden zij binnen drie vaste tijdvakken: tussen 07:00 en 09:00 uur, 11:30 en 13:00 uur, en 18:30 en 20:00 uur.
Volgens medeonderzoeker Robin Mesnage raakten de proefpersonen hierdoor in een specifieke stofwisselingstoestand. In deze vastenfase schakelt het menselijk lichaam over van het verbranden van energie uit voeding naar het aanspreken van opgeslagen vet reserves.
Om de biologische leeftijd van de proefpersonen te meten, gebruikten de onderzoekers twaalf verschillende epigenetische klokken. Deze klokken kijken naar chemische patronen op het DNA, zogeheten methylatiegroepen. Deze patronen veranderen op voorspelbare wijze naarmate iemand ouder wordt, maar kunnen ook worden beïnvloed door levensstijlfactoren zoals lichaamsbeweging. Epigenetische metingen geven zo een indicatie van hoe snel cellen en organen verouderen ten opzichte van de werkelijke geboortedatum.
Onderzoekers zoeken naar verklaring voor gewichtsverlies
De reacties van de verschillende epigenetische klokken op het vasten varieerden; sommige klokken wezen op een hogere biologische leeftijd door de stress van het dieet, terwijl een klok die specifiek kijkt naar veranderingen in de BMI juist een daling liet zien. Eén uitkomst bleef echter consistent: deelnemers met een relatief jonge biologische leeftijd verloren significant meer gewicht.
“Eerlijk gezegd kennen we het precieze mechanisme nog niet”, geeft Horvath toe over de onverwachte resultaten. Wel denkt hij dat de verklaring ligt bij metabolische aanpasbaarheid. Biologisch jongere mensen zouden sneller van energiebron kunnen wisselen zodra er schaarste aan calorieën ontstaat.
Onderzoeker Paulina Correa-Burrows van de Universiteit van Chili noemt die verklaring aannemelijk, omdat biologisch jongere lichamen vaak efficiënter werkende mitochondriën hebben.
Deze energiefabrieken in de cel zorgen voor een snellere overgang naar vetverbranding. Daarnaast spelen celprocessen die voedingsstoffen waarnemen mogelijk een rol. Correa-Burrows benadrukt wel dat de onderzoeksgroep klein was, waardoor de uitkomsten nog niet als definitief kunnen worden beschouwd.
Dit resultaat betekent dat toekomstige dieetadviezen mogelijk niet alleen moeten kijken naar calorie-inname, maar ook naar de cellulaire gezondheid van een individu. Voor de praktijk van gewichtsbeheersing zou dit impliceren dat interventies doeltreffender kunnen worden als eerst de biologische leeftijd in kaart wordt gebracht.
Gezonde levensstijl verlaagt biologische leeftijd
Horvath wil nu vervolgonderzoek doen om te zien of biologisch jongere mensen ook bij minder extreme diëten meer gewicht verliezen.
“Een twaalfdaagse medisch begeleide vastenperiode is geen dieet voor de lange termijn en zo is het ook niet bedoeld”, verduidelijkt de onderzoeker.
In de tussentijd blijft een gezonde levensstijl de meest betrouwbare manier om de biologische leeftijd te verlagen. “De gewoonten met het sterkste bewijs voor gezonde epigenetische veroudering zijn de bekende klassiekers: niet roken, lichamelijke beweging, een gezond gewicht behouden en goede relaties onderhouden”, besluit Horvath. Wetenschappers raden ten zeerste af om zonder medisch advies ingrijpende veranderingen in een dieet aan te brengen.
Zou jij je biologische leeftijd willen laten meten om je leefstijl of voeding daarop aan te passen? Deel je gedachten in de reacties hieronder.
