Cassim Akhoon, arts in het Londense King’s College Hospital, heeft met collega’s een geval onderzocht waarbij een vrouw vermoedelijk via het sperma van haar partner werd blootgesteld aan amoxicilline. Dat antibioticum behoort tot de penicillines, waarvoor zij allergisch was. Na seks zonder condoom kreeg zij een levensbedreigende allergische reactie. Het team wil dat dit mogelijke risico wordt opgenomen in de bijsluiter en in de medische opleiding. De bevindingen zijn voorgelegd aan de Britse geneesmiddelenautoriteit MHRA, die moet beoordelen of aanpassing van de bijsluiter nodig is.
- De partner had zes uur voor de seks amoxicilline ingenomen tegen een bijholteontsteking.
- Vijf minuten na de zaadlozing kreeg de vrouw symptomen van anafylaxie.
- Een huidtest bevestigde ongeveer een jaar later haar allergie voor amoxicilline.
- Volgens de onderzoekers is blootstelling via sperma de waarschijnlijkste verklaring, maar die route is niet definitief bewezen.
De partner had vooraf naar het risico gevraagd
De man had zijn arts vóór het incident gevraagd of seks zonder condoom veilig was, omdat zijn partner eerder allergisch had gereageerd op penicillines. Volgens Akhoon kreeg hij uitdrukkelijk te horen dat zij geen risico op een allergische reactie zou lopen.
Na de zaadlozing ontstonden bij de vrouw zwellingen en ademhalingsproblemen. Ze gebruikte zelf een EpiPen, waarmee adrenaline wordt toegediend om anafylaxie tegen te gaan. Ambulancepersoneel gaf haar vervolgens meer adrenaline. Ze werd naar het ziekenhuis gebracht en mocht zes uur later naar huis.
Volgens de vrouw leken de zorgverleners die haar behandelden niet te weten dat blootstelling aan amoxicilline via sperma mogelijk is. Sommigen gingen ervan uit dat zij het middel zelf had ingenomen. Akhoon zegt tegen New Scientist dat ook zijn eigen medische opleiding hier geen aandacht aan besteedde.
Een bevestigde allergie bewijst de overdrachtsroute niet
De huidtest, ongeveer een jaar na het incident, bevestigde dat de vrouw allergisch is voor amoxicilline. Samen met het verloop van de reactie bracht dat het team tot de conclusie dat blootstelling via sperma de waarschijnlijkste oorzaak was.
Het gaat om een casus die wijst op een mogelijke overdrachtsroute, niet om definitief bewijs daarvan of een meting van hoe vaak dit voorkomt.
Volgens Akhoon kunnen antibiotica vanuit de bloedbaan de prostaat en zaadblaasjes bereiken. Die klieren leveren vocht voor het sperma. Eerder onderzoek heeft ook aangetoond dat amoxicilline in urine wordt uitgescheiden. Dat suggereert volgens hem dat het middel in de plasbuis kan achterblijven en bij een zaadlozing kan worden meegevoerd.
Eerdere casusbeschrijvingen meldden vergelijkbare reacties, waaronder anafylaxie na blootstelling aan amoxicilline tijdens orale seks. Ongeveer 1 procent van de mensen heeft een met huidtests bevestigde penicillineallergie; anafylaxie door blootstelling aan deze middelen is volgens het bericht uiterst zeldzaam.
De bijsluiter moet ook indirecte blootstelling bespreekbaar maken
Een bijsluiter geeft patiënten informatie over het gebruik en de risico’s van een geneesmiddel. De voorgestelde waarschuwing zou dus niet alleen relevant zijn voor degene die amoxicilline slikt, maar ook voor een partner met een allergie. Dat is de praktische betekenis van het verzoek: het risico moet herkenbaar worden vóórdat zich een reactie voordoet.
Akhoon wijst erop dat bijsluiters al andere zeer zeldzame risico’s vermelden. Allergoloog Chris Rutkowski uit Londen benadrukt vooral het belang van onderwijs aan artsen: niet omdat deze overdracht vaak voorkomt, maar omdat het missen ervan ernstige gevolgen kan hebben.
Voor vergelijkbare waarschuwingen bij andere antibiotica of geneesmiddelen is volgens Akhoon onvoldoende bewijs. Ook is er geen bewijs dat overdracht van antibiotica via vaginaal vocht allergische reacties bij een seksuele partner veroorzaakt. De MHRA had vóór publicatie van het bronbericht niet op vragen gereageerd.































