Wetenschappers van onder meer Stanford University en het Cancer Research UK Manchester Institute hebben nieuwe inzichten verkregen in de werking van het immuunsysteem. Uit afzonderlijke onderzoeken blijkt dat specifieke immuuncellen op onverwachte manieren optreden tegen ziekteverwekkers en kankercellen. Waar onderzoekers bij platwormen immuuncellen ontdekten die zichzelf binnen enkele minuten opblazen om indringers te vernietigen, toonde een andere studie aan dat geactiveerde dendritische cellen onmisbaar zijn voor het welslagen van immuuntherapie tegen tumoren.
- Onderzoekers van Stanford ontdekten ‘ruptoblasten’, immuuncellen die exploderen om bacteriën en vreemde cellen lokaal te vernietigen.
- Een studie uit Manchester toont aan dat geactiveerde dendritische cellen essentieel zijn om tumorkellende T-cellen te activeren en te onderhouden.
- De resultaten bieden nieuwe aanknopingspunten voor de ontwikkeling van gerichte infectie- en kankerbehandelingen.
Exploderende cellen vernietigen indringers bij platwormen
Aan Stanford University ontdekten onderzoekers Bo Wang en Chew Chai een tot dusver onbekend type immuuncel bij zoetwaterplatwormen. Deze wormen staan bekend om hun vermogen tot weefselregeneratie. Toen de wetenschappers weefsel van verschillende wormen samenvoegden, stootte het immuunsysteem het vreemde weefsel af via een heftige ontstekingsreactie. Onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Cell laat zien dat speciale cellen, genaamd ‘ruptoblasten’, reageren op een stijging van het hormoon activine.
In tegenstelling tot bekende menselijke immuuncellen exploderen ruptoblasten binnen enkele minuten, waarbij ze schadelijke stoffen heel gericht en lokaal ontladen.
Dit proces, dat door de onderzoekers ‘ruptose’ is genoemd, verloopt binnen seconden tot minuten. De exploderende cel vernietigt nabijgelegen doelwitten, zoals E. coli-bacteriën, menselijke niercellen en muizenbloedcellen, waarna de cel zelf volledig verdwijnt. Omdat de schade beperkt blijft tot de directe omgeving, ontstaat er geen langdurige toxische kettingreactie. Ruptoblasten zijn kliercellen waarbij een snelle instroom van calcium uit het endoplasmatisch reticulum de explosie aandrijft. Omdat menselijke cellen schade minder gemakkelijk kunnen herstellen dan platwormen, is dit type verdediging bij gewervelde dieren mogelijk in de loop van de evolutie verloren gegaan.
Dendritische cellen onmisbaar voor immuuntherapie
Naast de ontdekking bij platwormen publiceerden onderzoekers van het Cancer Research UK Manchester Institute in het vakblad Immunity een doorbraak op het gebied van kankerbestrijding. Onder leiding van Dr. Maria Koufaki en Santiago Zelenay ontwikkelden zij de eerste muismodellen waarmee geactiveerde dendritische cellen specifiek gelabeld of verwijderd kunnen worden.
Zonder de aanwezigheid van geactiveerde dendritische cellen kunnen tumorkellende T-cellen niet effectief worden geactiveerd of op peil worden gehouden in tumoren.
Uit het onderzoek blijkt dat deze cellen onmisbaar zijn voor zowel de natuurlijke afweer tegen tumoren als de werking van immuuntherapie. Immuuntherapie is een behandelvorm die het eigen afweersysteem stimuleert om kankercellen te herkennen en te vernietigen. Dit betekent dat toekomstige behandelingen zich niet alleen op T-cellen moeten richten, maar ook op het stimuleren van ondersteunende dendritische cellen. Dit zou kunnen helpen om behandelingen effectiever te maken voor patiënten bij wie immuuntherapie momenteel nog niet aanslaat.
Wat vindt u van de gedachte dat primitieve organismen zoals platwormen sleutels kunnen bevatten voor de geneeskunde van de toekomst? Deel uw mening hieronder.
