Door een nieuw sanctiebesluit van de Amerikaanse regering zijn de voorzitter van het Internationaal Strafhof, de Japanse rechter Tomoko Akane, en de Senegalese hoofdadvocaat Abdoulaye Seye vanaf 17 september afgesneden van het Amerikaanse financiële systeem. Hun eventuele bezittingen in de Verenigde Staten worden bevroren, Amerikaanse organisaties mogen geen zaken meer met hen doen en de toegang tot het land is hen ontzegd. Omdat vrijwel alle internationale banken afhankelijk zijn van het Amerikaanse betalingsverkeer, raakt de stap van buitenlandminister Marco Rubio de leiding van het in Den Haag gevestigde hof recht in het hart van hun dagelijkse functioneren.
- ICC-voorzitter Tomoko Akane en aanklager Abdoulaye Seye zijn getroffen door Amerikaanse sancties.
- De maatregelen bevriezen tegoeden en ontzeggen hen de toegang tot het internationale financiële stelsel.
- Aanleiding is de verontwaardiging in Washington over ICC-onderzoeken naar de VS en bondgenoot Israël.
- Het Strafhof in Den Haag noemt de Amerikaanse acties een directe aanval op de internationale rechtsorde.
Financiële blokkade raakt de top van het Strafhof
De sancties vormen een krachtig machtsmiddel van Washington. Voor internationale functionarissen betekent een plaatsing op de Amerikaanse sanctielijst in de praktijk dat ook Europese en mondiale financiële instellingen hun rekeningen en diensten blokkeren om Amerikaanse strafmaatregelen te vermijden.
Door de uitsluiting van het Amerikaanse financiële systeem worden de getroffen functionarissen in de praktijk ook ver van de Amerikaanse grenzen afgesneden van het internationale bankverkeer.
Eerder ondervond hoofdaanklager Karim Khan al hoe ingrijpend deze maatregelen zijn toen hij na eerdere sancties de toegang tot zijn bankrekeningen en Microsoft-e-mailadres kwijtraakte. Rubio verklaarde openlijk dat de actie past in de missie van de regering-Trump om wat hij noemt een “schijnhof” onschadelijk te maken en de werking van de rechtbank systematisch af te breken.
Arrestatiebevelen rond Gaza verscherpten het conflict
De confrontatie tussen Washington en Den Haag opende zich toen het hof onderzoeken startte naar mogelijke oorlogsmisdaden door Amerikaanse militairen in Afghanistan. De situatie escaleerde definitief nadat het Strafhof in 2024 arrestatiebevelen uitvaardigde tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en zijn voormalige minister van Defensie Yoav Gallant vanwege de strijd in de Gazastrook. Seye maakt deel uit van het aanklagingsteam dat aan deze arrestatiebevelen werkte.
De Verenigde Staten en Israël zijn, in tegenstelling tot 125 andere landen, geen lid van het Statuut van Rome waarop het hof is gebaseerd. Washington stelt daarom dat het ICC geen enkele jurisdictie heeft over burgers van niet-leden. Het Strafhof hanteert echter de regel dat het wel degelijk bevoegd is wanneer vermoedelijke misdaden plaatsvinden op het grondgebied van een lidstaat.
Het Strafhof ziet sancties als bedreiging voor de rechtsorde
Het Internationaal Strafhof, dat sinds 2002 vanuit Den Haag opereert om genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden te vervolgen, reageerde vastberaden. Het hof benadrukte pal achter zijn medewerkers en achter de slachtoffers van gruweldaden te blijven staan.
Wanneer rechters en aanklagers worden bedreigd voor het toepassen van het recht, staat de internationale rechtsorde zelf op het spel, zo waarschuwt het hof.
De diplomatieke druk van de VS heeft inmiddels ook effect op andere landen; zo hebben Tsjaad en Venezuela reeds aangekondigd zich terug te willen trekken uit het hof. Tegelijkertijd loopt er vanuit het hof zelf juridisch verzet: drie rechters en verschillende mensenrechtenorganisaties zijn reeds rechtszaken gestart tegen de Amerikaanse sancties, die zij aanmerken als een illegale inbreuk op de rechterlijke onafhankelijkheid.
Hoe kijkt u naar de toenemende druk van grote mogendheden op internationale rechtbanken in Den Haag? Laat uw mening achter in de reacties hieronder.
