Luchtverkeersleiders gaan vliegtuigen boven het oostelijke deel van de Noord-Atlantische Oceaan omleiden om de vorming van condenssporen tegen te gaan. Het omvangrijke project Operation Blue Skies gebruikt AI-prognoses van Google om exact te voorspellen waar condenssporen ontstaan. Piloten in het zogeheten Shanwick-luchtruim krijgen tijdens avond- en nachtvluchten de instructie om hun vlieghoogte tot 600 meter aan te passen. Doordat condenssporen verantwoordelijk zijn voor een aanzienlijk deel van de klimaatimpact van de luchtvaart, moet deze verplichte aanpak de opwarming van de aarde verminderen, ondanks een minimale toename in het brandstofverbruik van individuele toestellen.
- Het project Operation Blue Skies leidt vluchten om via hoogteveranderingen tot 600 meter.
- Kunstmatige intelligentie van Google voorspelt waar klimaatopwarmende condenssporen ontstaan.
- Condenssporen veroorzaken naar schatting een derde van de totale klimaatimpact van de luchtvaart.
- De tests beslaan twee winterperiodes in 2026-2027 en 2027-2028 in het Shanwick-luchtruim.
Eerdere testen leidded tot grootschalige aanpak van condenssporen
Condenssporen ontstaan wanneer roetdeeltjes uit straalmotoren de vorming van ijskristallen triggeren. Deze sporen kunnen urenlang in de lucht blijven hangen. Overdag reflecteren ze zonnestraling terug naar de ruimte, wat een koelend effect heeft. ’s Avonds en ’s nachts houden ze juist warmte vast onder het wolkendek. In totaal wordt geschat dat condenssporen verantwoordelijk zijn voor ongeveer een derde van de gehele klimaatimpact van de luchtvaart.
In eerdere fases werd de kunstmatige intelligentie van Google al op kleinere schaal getest. Luchtvaartmaatschappijen en vluchtplanners gebruikten de AI-voorspellingen voorafgaand aan de opstijging om vliegroutes aan te passen.
Onderzoek toonde eerder al aan dat gerichte routewijzigingen de vorming van condenssporen met 50 tot 60 procent kunnen verminderen.
Luchtverkeersleiding grijpt direct in tijdens drukke nachtvluchten
Met het nieuwe project Operation Blue Skies, waar een bedrag van 5 miljoen pond (ruim 5,8 miljoen euro) mee gemoeid is, wordt voor het eerst een heel luchtruim gemonitord. Het Shanwick-luchtruim geldt als een drukke oversteekplaats voor trans-Atlantische vluchten van en naar Europese luchthavens. Modellen tonen aan dat dit specifieke gebied verantwoordelijk is voor zo’n 5 procent van de wereldwijde opwarming door condenssporen, met name in de wintermaanden van november tot februari.
Tijdens het project geven luchtverkeersleiders piloten de verplichte aanwijzing om tot 2000 voet (ongeveer 600 meter) te stijgen of te dalen. Deze procedures zijn identiek aan de wijze waarop verkeersleiders vliegtuigen normaal gesproken om turbulentie heen loodsen. Luchtvaartmaatschappijen kunnen zich niet aan de maatregel onttrekken.
De geringe CO2-uitstoot van circa 100 kilogram extra brandstofweegt ruimschoots op tegen de vermeden klimaatschade, die in tientallen tonnen wordt gemeten.
Hoewel een omgeleid vliegtuig tijdens de oversteek ongeveer 100 kilogram extra brandstof verbruikt en daarmee enkele honderden kilo’s extra CO2 uitstoot, stellen onderzoekers zoals Paul Hodgson van Google UK dat het netto klimaatvoordeel van het vermijden van de sporen vele malen groter is.
Twee proefwinters moeten definitieve data opleveren
De daadwerkelijke proefperiode wordt uitgespreid over twee achtereenvolgende winters: 2026-2027 en 2027-2028. Tijdens elk winterseizoen zal het experiment op 20 tot 40 specifieke testdagen plaatsvinden. Jaarlijks vliegen er tijdens de testuren zo’n 10.000 toestellen door het Shanwick-gebied. Honderden van deze vluchten zullen daadwerkelijk een routewijziging toegewezen krijgen.
Onderzoekers van de Universiteit van Cambridge en Imperial College London gaan de verzamelde gegevens analyseren. Met de data uit deze test hopen wetenschappers en luchtvaartautoriteiten aan te tonen of sturing op luchtruimniveau een haalbare standaard is om de impact van de internationale luchtvaart op het klimaat structureel te verlagen.
Vindt u dat vliegroutes wereldwijd verplicht aangepast moeten worden om condenssporen te voorkomen, zelfs als dat iets meer brandstof kost? Deel uw mening hieronder.
