„We vinden hopelijk een manier om Europa erbij te betrekken”, zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky vorige week in Den Haag over nieuwe vredesgesprekken. Die wens krijgt betekenis nu de Amerikaanse gezant Steve Witkoff voor 10 en 11 november overleg met Oekraïne en Rusland in Abu Dhabi heeft aangekondigd. Moskou verzet zich juist tegen Europese bemoeienis. Volgens Witkoff moeten de onderhandelingen gaan over veiligheid na de oorlog, de-escalatie en humanitaire hulp. Met Europese vertegenwoordigers spreken de Amerikanen deze week afzonderlijk in Brussel.
- Volgens de VS komen Amerikaanse, Oekraïense en Russische delegaties op 10 en 11 november bijeen in Abu Dhabi.
- Steve Witkoff en Jared Kushner leiden de Amerikaanse bemiddelingspoging.
- Voor deze week staat in Brussel apart overleg met Europese landen, de EU en de NAVO gepland.
- De vorige gesprekken tussen de drie landen vonden in februari plaats.
Kyiv wil Europa erbij, Moskou uit kritiek
De uitspraken uit Kyiv en Moskou laten zien dat niet alleen de inhoud, maar ook de samenstelling van de onderhandelingstafel gevoelig ligt. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov beschuldigde de Europeanen er enkele dagen geleden van zich te willen „mengen in het vredesonderhandelingsproces in Oekraïne”. Zelensky sprak juist de hoop uit dat de EU bij gesprekken met Rusland en de Verenigde Staten kan aansluiten.
Het aangekondigde overleg in Brussel biedt Europa een afzonderlijk gesprek met Washington, maar betekent nog niet dat Europese vertegenwoordigers ook in Abu Dhabi aanschuiven.
Witkoff noemt Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, de NAVO en de EU als deelnemers aan de Brusselse gesprekken. Daar staan veiligheidsgaranties voor Oekraïne, de Europese veiligheidsorde na de oorlog en wederopbouw op de agenda.
Veiligheidsgaranties moeten duidelijk maken welke steun en toezeggingen Oekraïne na een akkoord krijgt. Hun betekenis hangt af van de concrete afspraken: praten over garanties is nog iets anders dan vastleggen wie onder welke omstandigheden moet handelen.
Poetin zegt bereid te zijn de gesprekken te hervatten
De Russische president Vladimir Poetin toonde zich vorige maand na een ontmoeting met Witkoff bereid opnieuw te onderhandelen. „We hebben afgesproken dat we bereid zijn onze contacten met drie partijen te hervatten”, zei hij, verwijzend naar het overleg tussen Washington, Moskou en Kyiv.
Dat format werd in februari voor het laatst gebruikt, in Genève. Daarvoor waren er twee bijeenkomsten in Abu Dhabi. De gesprekken in februari vonden plaats voordat de Verenigde Staten een oorlog tegen Iran begonnen.
Nu willen de Amerikaanse onderhandelaars een doorbraak bereiken. Witkoff omschrijft de komende bijeenkomst als overleg op werkniveau. Daarbij onderhandelen delegaties over de inhoud; het is geen aangekondigde top tussen de staatshoofden.
De voorwaarden voor vrede liggen nog ver uiteen
Ondanks de hervatte diplomatie liggen Rusland en Oekraïne nog ver uit elkaar over de voorwaarden voor een vredesakkoord. Rusland zet ondertussen zijn aanvallen op Oekraïense steden en energievoorzieningen voort.
De aangekondigde agenda omvat naast veiligheid en de-escalatie ook humanitaire hulp en vervolgstappen richting vrede. Dat biedt ruimte om afzonderlijke onderwerpen te bespreken, maar de hervatting van overleg is op zichzelf nog geen aanwijzing dat de partijen hun belangrijkste geschillen hebben overbrugd.































